Osmon ostida 150 yil
Ehtimol, Markaziy Osiyo xalqlarining eng yorqin an'analaridan biri — milliy bayramlardagi sayil-tomoshalardir. Qo'shiqlar, raqslar, qo'g'irchoq tomoshalari, hatto poygalar. Ammo eng ko'p taassurot qoldiradigani — Sharqda darboz deb ataladigan dorbozlarning chiqishidir.
Dorbozlarning chiqishlari hatto ilk o'rta asrlarda ham keng tarqalgan, hech bir bayram busiz o'tmagan. Bugungi kungacha ularga qiziqish kamaymagan va dorbozlarning chiqishlari allaqachon O'zbekiston madaniyatining ramzlaridan biriga aylangan. Bugun ularni milliy bayramlarda, masalan, Navro'z paytida va, albatta, sirkda uchratish mumkin.
Qo'rqmas dorbozlar himoya vositasisiz 50 metrgacha balandlikka chiqib, deyarli havoda suzadi. Bu nafaqat ajoyib mahorat, balki epchillik, chaqqonlik va diqqatni jamlashni talab qiladi.
Dorbozlik chiqishlari an'analari avloddan-avlodga o'tib keladi. Dorbozlarning aksariyati — butun sulolalar. Yorqin misol — butun dunyoga mashhur o'zbek sirk san'atkorlari Toshkenboyevlar oilasi. Sulola asoschisi Toshkenboy Igamberdiyev hali o'tgan asr boshida dorda chiqqan. Avval maydonlarda, so'ngra sirk maydonida. 1940-yillarda u barcha oila a'zolari ishtirok etgan sirk jamoasini boshqargan. Maydonda 1981-yilgacha chiqishlar qilgan. Va mashhur san'atkor sharafiga uning avlodlari Toshkenboyevlar familiyasi ostida chiqa boshlagan. 1950-yillarda Toshkenboyning o'g'li Shokirjon mashhur «O'zbek dorbozlari» truppasini tashkil etib boshqargan, uning muvaffaqiyati butun Ittifoqqa yoyildi. Ikkinchi o'g'li — Abijon — 1960-yillarda o'zbek sirkining badiiy rahbari bo'ldi. Ko'p yillar davomida Toshkenboyevlar dorboz oilaviy sulolasi vakillari SSSR va MDH mamlakatlarining ko'plab jamoalarida ishlagan.
Dorbozlik san'ati O'zbekiston madaniy merosining qadrli qismi bo'lib qolmoqda — bu dorda yurishning so'nmas jozibasi va bu ajoyib an'anani saqlab kelayotgan oilalarning isbotidir.
